Phân biệt tuổi vàng 9999, 18K, 14K, 10K: đọc ký hiệu thế nào cho đúng?

Ở quầy, câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất là: "Vàng này mấy tuổi, sao giá chênh nhau nhiều vậy?". Hiểu tuổi vàng giúp anh chị đọc đúng hóa đơn, chọn đúng món cho nhu cầu và biết trước khi bán lại sẽ nhận được bao nhiêu. Bài này Tiệm Vàng Kim Hạnh giải thích bằng ngôn ngữ đời thường, không cần biết hóa học.

Tuổi vàng là gì

"Tuổi vàng" là cách người Việt gọi hàm lượng vàng nguyên chất có trong một món đồ. Vàng nguyên chất rất mềm, nên khi làm trang sức, thợ pha thêm bạc, đồng, kẽm hoặc niken để món đồ cứng, giữ dáng và giữ hột. Tỷ lệ vàng càng cao thì "tuổi" càng cao, giá trị trên mỗi chỉ càng lớn.

Người ta ghi tuổi vàng theo hai cách: theo Kara (K) với 24K là gần nguyên chất, hoặc theo phần nghìn (999, 750, 585…). Hai cách này tương đương nhau.

Bảng quy đổi nhanh

• Vàng 9999 (24K): 99,99% vàng. Ký hiệu thường gặp: 9999, 999.9, 24K. Màu vàng đậm, rất mềm.
• Vàng 18K (750): 75% vàng, 25% kim loại khác. Màu vàng ấm, cứng vừa phải.
• Vàng 14K (585): 58,5% vàng. Màu nhạt hơn, cứng, ít trầy.
• Vàng 10K (416): 41,6% vàng. Rất cứng nhưng giá trị thấp; tiệm không bán loại này.
• Vàng trắng: không phải một tuổi riêng. Đó là vàng 14K hoặc 18K pha kim loại trắng và phủ rhodium. Hóa đơn phải ghi rõ "vàng trắng 14K" hay "vàng trắng 18K".

Người lớn tuổi ở Đắk Lắk còn gọi "vàng 610", "vàng 680". Đây là cách gọi theo phần nghìn của từng tiệm ngày trước (61%, 68%), không phải tiêu chuẩn chung. Khi mua bán loại này, nên thử tuổi bằng máy để biết con số thật.

Ký hiệu nằm ở đâu trên món đồ

• Nhẫn: mặt trong vòng nhẫn, cạnh tên hoặc ký hiệu của tiệm.
• Dây chuyền, lắc: trên khoen khóa hoặc một mắt xích dẹt gần khóa.
• Bông tai: trên chốt hoặc mặt sau.
• Mặt dây: mặt sau hoặc trên khoen treo.

Ký hiệu rất nhỏ, có thể cần kính lúp. Ở tiệm, chúng tôi luôn chỉ cho khách xem ký hiệu và ghi đúng ký hiệu đó trên hóa đơn.

Ký hiệu có đủ để tin không

Không hoàn toàn. Ký hiệu đóng bằng tay hoặc máy, ai cũng có thể đóng. Vì vậy ba thứ phải khớp nhau:

1. Ký hiệu trên món đồ.
2. Tuổi vàng ghi trên hóa đơn của nơi bán.
3. Kết quả thử bằng máy (nếu cần chắc chắn).

Tại Kim Hạnh, khách mang bất kỳ món vàng nào đến cũng được thử tuổi miễn phí bằng máy quang phổ trong khoảng 3 phút, không cắt, không đốt [DEMO].

Nên chọn tuổi nào cho món nào

• Để dành, tích lũy: nhẫn tròn trơn 9999. Không hoa văn nên gần như không mất tiền công khi bán lại.
• Nhẫn cưới đeo hằng ngày: 18K là cân bằng nhất giữa màu đẹp và độ bền; làm rẫy, làm bếp nhiều thì cân nhắc 14K.
• Dây chuyền, bông tai có hột: 18K hoặc 14K, vì vàng 24K quá mềm, hột dễ rơi.
• Kiềng, lắc cưới truyền thống: 24K bản to, vừa đẹp vừa giữ giá trị.
• Quà tặng ngân sách nhỏ: 14K hoặc bạc 925.

Vì sao bán lại mỗi tuổi được giá khác nhau

Giá mua vào tính theo phần vàng nguyên chất trong món đồ. Một chỉ vàng 18K chỉ có 0,75 chỉ vàng nguyên chất, nên đương nhiên giá thấp hơn 1 chỉ vàng 9999. Ngoài ra:

• Tiền công khi mua không được tính lại khi bán.
• Hột, đá được trừ ra khỏi trọng lượng.
• Món quá bẩn, có keo, mối hàn nhiều có thể bị trừ hao một chút.

Ví dụ minh họa [DEMO]: cùng ngày, giá mua vào 9999 là 8.300.000đ/chỉ thì 18K có thể khoảng 6.000.000đ/chỉ, 14K khoảng 4.600.000đ/chỉ. Đây là số giả định để so sánh, không phải giá thật.

Những câu hay bị hiểu sai

• "Vàng tây là vàng giả": sai. Vàng tây là vàng có tuổi dưới 24K, vẫn là vàng thật.
• "Vàng trắng là bạch kim": sai. Bạch kim (platinum) là kim loại khác, đắt và nặng hơn.
• "Cắn thấy mềm là vàng thật": không đáng tin, và có thể làm móp món đồ.
• "Vàng màu càng đậm càng nhiều tuổi": không chắc. Màu còn phụ thuộc kim loại pha; vàng hồng 18K có màu đỏ vì pha nhiều đồng, chứ không phải ít vàng hơn vàng vàng 18K.

Kết lại

Biết tuổi vàng là biết mình đang cầm bao nhiêu giá trị trong tay. Khi mua, hãy đòi hóa đơn ghi đúng tuổi và trọng lượng; khi nghi ngờ, hãy thử bằng máy. Nếu cần xem món vàng ở nhà là tuổi bao nhiêu, mang qua 86 Phan Bội Châu hoặc gọi 0941 388 887, tiệm thử miễn phí, không bắt buộc mua bán.